Početna Zanimljivosti Borba bošnjačkih emigranta oko lista “Bosanski pogledi” za afirmaciju Bošnjaka u Jugoslaviji

Borba bošnjačkih emigranta oko lista “Bosanski pogledi” za afirmaciju Bošnjaka u Jugoslaviji

1
PODIJELI

U prvom poslijeratnom popisu stanovništva u Jugoslaviji, 1948. godine, Muslimani (Bošnjaci) su imali tri opcije izjašnjavanja: kao Srbi islamske vjeroispovijesti, Hrvati islamske vjeroispovijesti ili kao “nacionalno neopredjeljeni”. Na narednom popisu 1953. godine ishod je bio sličan, osim što je promovisana politika “jugoslovenstva.” Prvi znak promjene pojavio se 1961. godine kada se stanovništvo moglo izjasniti kao “Musliman” u etničkom smislu.

Ipak, ovo priznavanje Muslimana (Bošnjaka) kao nacionalnosti još nije bilo službeno proglašeno, pa se određeni broj akademika, pod vodstvom univerzitetskog profesora Muhameda Filipovića i uz pomoć funkcionera Komunističke partije Jugoslavije Atifa Purivatre, zauzimalo da se termin “musliman”, kao oznaka nacionalne pripadnosti piše velikim početnim slovom M. Ova grupa bošnjačke inteligencije je početkom šezdesetih godina u emigraciji (u Beču) osnovala emigrantski časopis “Bosanski pogledi”, u čijem radu su pored Adila Zulfikarpašića učestvovali i Teufik Veladžić, Haris ef. Korkut, Smail Balić, Bećir Tanović i Izet Serdarević. Časopis je tokom čitavog perioda izlaska baštinio ideju povratka bošnjačkog nacionalnog identiteta, te se nastojao boriti protiv mnogih hrvatskih i srpskih emigratskih glasila koja su prisvajala Bosnu i Hercegovinu i negirala termin Bošnjaci. Stav časopisa je jasno i argumentirano iznio Adil Zulfikarpašić u jednom članku koji je objavljen u septembru/oktobru 1963. godine u spomenutom časopisu, koji je tada izlazio u Fribourgu u Švicarskoj. Zulfikarpašić je istovremeno pisao i o pitanju nacionalno – političke orijentacije među bošnjačkom emigracijom, bošnjačkom nacionalnom stajalištu i BiH, srpskim i hrvatskim koncepcijama Bosne, pitanjima srednjovjekovne bosanske države i teorijama o bogumilstvu, bosanskim muslimanima kao faktoru mira između Srba i Hrvata i demokratskoj alternativi razrješenja jugoslavenske krize. Ipak, prijedlozi inteligencije oko časopisa “Bosanski pogledi” su naišli na veliki otpor partijski funkcionera, pa je 1967. godine Adil Zulfikarpašić isključen iz redova KPJ. Godine 1973., upravo na liniji kakvu je zastupao i Adil Zulfikarpašić, dr. Smail Balić je u Beču objavio kapitalnu knjigu na bosanskom jeziku, “Kultura Bošnjaka”. Političke prilike u Jugoslaviji tada nisu bili ni približno zrele da se bošnjaštvo, koje je zagovarala inteligencija oko časopisa “Bosanski pogledi”, prihvati i u praksi provede.