Početna Zanimljivosti Iz knjige ‘Adil Zulfikarpašić Bošnjak’ – “bošnjaštvo mora biti pristupačno i katolicima...

Iz knjige ‘Adil Zulfikarpašić Bošnjak’ – “bošnjaštvo mora biti pristupačno i katolicima i pravoslavnima…”

0
PODIJELI

Krajem 1994. godine Bošnjački institut u Cirihu i Nakladni zavod Globus iz štampaju knjigu “Bošnjak Adil Zulfikarpašić”. Knjiga je došla, moglo bi se reći, u pravo vrijeme, samo godinu dana nakon povratka nacionalnog imena Bošnjak i u tom periodu postavila je temelj svakom Muslimanu da se upoznao sa svojim starim nazivom za etnos. Nastala je na bazi prethodnih međusobnih poruka i na osnovu jednog razgovora između Milovana Đilasa i Adila Zulfikarpašića, koji je vođen u Budimpešti marta 1994. godine. U knjizi se raspravlja o više oblasti iz društva, kulture, ideologije, politike, historije i dr.

Zulfikarpašić izlaže svoje poglede na neka pitanja iz historije Bosne i Hercegovine i njenih naroda u posljednjih 150 godina, kao što su: protjerivanje iz Srbije “onih Srba koji su primili islam” i protjerivanje ili pokrštavanje muslimana u Lici i Slavoniji, politički smisao agrarne reforme u Jugoslaviji izvršene poslije 1918. godine, odnos srpske nacionalne politike prema NOP-u i NOR-u, demografski rast odnosno opadanje bošnjačkog naroda. Dodirnuo se i naučnog tumačenja agresije na Republiku BiH. U svemu tome iznosi svoje viđenje i svoj sud.

Smrću Josipa Broza Tita 1980. godine dolazi do liberalizacije socijalističkog sistema i zanimanja historiografije za proučavanje zločina izvršenih u toku Drugog svjetskog rata na prostoru Jugoslavije. Ovo je privuklo i sagovornike Milovana Đilasa i Adila Zulfikarpašića. Zločine četnika nad Bošnjacima i Hrvatima tumače kao odgovor na ustaške zločine nad Srbima. Zulfikarpašić dodaje da su ustaški zločini u BiH “uzrok naše katastrofe”. Kao da četničkih zločina ne bi bilo da nije bilo ustaških! Poznato je da su četnici u toku Drugog svjetskog rata izvršili masovne zločine nad bošnjačkim i hrvatskim narodom u BiH, Hrvatskoj, Sandžaku i Crnoj Gori, dakle i tamo gdje nije bilo ustaša i ustaških zločina. Dokaz da bi četnici svakako počinili zločine, bez povoda, je i slučaj agresije na RBiH kada su srpski elementi, koji se pozivaju na četništvo, učinili brojna zvjerstva nad Bošnjacima Podrinja, bez ikakvog povoda. Zulfikarpašić navodi “da je partizanski pokret iznikao kao reakcija na ustaške pokolje…” Danas je poznato da su ustaški pokolji bili jedan od razloga ustanka u BiH 1941. godine. Poznato je i to da u Sloveniji, Bačkoj, Banatu, Šumadiji, Makedoniji, Crnoj Gori nije bilo ustaša i ustaških pokolja, a da se u tim krajevima razvio snažan partizanski pokret. Partizanski pokret je prosto preuzeo na sebe ulogu pokretača otpora, iako se zna da je ustanak počeo kao revolt srpskih seljaka protiv ustaške torture.

Zulfikarpašić i Đilas su saglasni da su Bošnjaci – Bošnjaci. Po Zulfikarpašiću, u ranijem vremenu se tim terminom izražavao identitet muslimanskog naroda u BiH. Đilas dodaje da je i Vuk Karadžić prihvatio izraz “Bošnjak”. On dalje smatra da je naziv “Muslimani” apsurdan i da su ga nacionalisti iskoristili za negiranje nacionalnosti “muslimana”, odnosno Bošnjaka, dok Zulfikarpašić smatra da je Komunistička partija Jugoslavije iz straha od reakcije hrvatskog, a naročito srpskog nacionalizma, donijela neadekvatno rješenje “nepotrebno se upličući i izmišljajući Bošnjacima nacionalno ime”. Zulfikarpašić smatra da će nacionalno ime Bošnjaci postati istinsko nacionalno obilježje i da “bošnjaštvo mora biti pristupačno i katolicima i pravoslavnima kao što je bilo u prošlosti”. Ipak, on ne precizira značenje pojma bošnjaštva. Tako u intervjuu u listu “Oslobođenje” od 27. decembra 1994. godine navodi “da je pitanje bošnjaštva pitanje bosanskih muslimana, dok su katolici nacionalno opredjeljeni kao Hrvati, a pravoslavci kao Srbi”.

U knjizi je dosta prostora posvećeno i sporazumu između Bošnjaka i Srba na čemu je Zulfikarpašić radio tokom ljeta 1991. godine. On ga je nazvao “historijski sporazum”. Naravno sporazum je propao i nije potpisan, niti je on u cjelosti objavljen. Zbog toga se ni ne može govoriti o sporazumu. Može se tek govoriti šta se tim sporazumom htjelo postići i o okolnostima u kojima se radilo na sporazumu. Ipak, na osnovu iskustva iz prošlosti, ali i tokom posljednje agresije, gotovo je sigurno da taj sporazum ne bi donio ništa pozitivno Bošnjacima.