Početna Zanimljivosti Kolonizacija Srba na prostoru Bosanskog ejaleta – na koji način su Srbi...

Kolonizacija Srba na prostoru Bosanskog ejaleta – na koji način su Srbi naselili prostor današnje Bosne i Hercegovine

0
PODIJELI

Propast Kraljevine Bosne i dolazak Osmanlija na naše prostore, prouzrokovao je krupne posljedica i na etnički sastav stanovništva kao i na veliku seobu stanovništva. Za razliku od Bosne i Hercegovine koja je brzo pala pod osmansku vlast, i koja je odmah uklopljena u osmanski vojno – feudalni sistem vlasti, ostale zemlje su sistematski pustošene i razarane sve do kraja XVI stoljeća. Da bi mogli koristiti opustošene zemlje, Osmanlije su pribjegle njihovom ponovnom naseljavanju. To su radili pomoću kolonista, iz reda domaćeg stanovništva, u prvom redu Vlaha i Srba sa prostora Raške, Crne Gore, istočne Hercegovine, istočne Bosne i zapadnih Neretljanskih krajeva. Također u manjem broju je naseljeno i srpsko stanovništvo sa prostora Kruševačkog i Smederevskog sandžaka.

Već do kraja XV stoljeća ovim stanovništvom su naseljeni prostori između rijeka Bosne i Vrbasa, a nakon Bitke na Mohaču (1526) i pada Jajačke banovine (1528) naseljeni su i prostori između rijeka Vrbasa i Une, srednišnje i sjeverne Dalmacije te Like. Seoba stanovništva iz Crne Gore i Hercegovine išla je preko Neretve i Cetine, zatim preko kraških polja Livna, Kupresa i Glamoča, kao i dolinama rijeke Drine i Bosne, a odatle sjevernobosanskim pobrdima i dolinama rijeka Lašve i Usore opet prema Bosanskoj krajini i Lici.

U naletu osmanskih trupa u periodu od 1521. do 1540. godine gotovo je u potpunosti opustošena oblast Stare Hrvatske. Zbog toga osmanski sultan Sulejman Veličanstveni naređuje bosanskim sandžak begovima da u te krajeve dovedu nekoliko hiljada srpskih porodica. Kninska krajina, Bukovica i Kotari su tada postali područja sa većinskim srpskim stanovništvom. Prodorima prema Slavoniji u drugoj polovini XVI stoljeća, osmanske vlasti uz Savu i južnu Slavoniju naseljavanju Srbe i Vlase, kako bi se bavili stočarstvom i time opskrbljavali hranom pogranične osmanske čete. Bošnjaci su ipak naseljavani isključivo u uža gradska jezgra, tako da su gradovi poprimali orijentalni karakter.

Srpski historičar Vladimir Ćorović u “Istoriji Jugoslavije” o značaju ovih seoba kaže: “U našoj narodnoj istoriji ove seobe, koje su, u većoj meri, počele od sredine XV veka pa trajale sve do XIX veka, imaju neobično veliki značaj, i to u više pravaca. One su proširile u ogromnoj meri područje našeg etničkog rasprostiranja i našeg narodnog jezika. Srpska naselja šire se jedno vreme do Sent Andreje i Temišvara. Na zapadu su došla do Krke, Ogulina i Žumberka. Mi smo se u ropstvu pod Osmanlijama širili ne manje nego kao da smo imali najekspanzivniju svoju državu…”.